logo

02 Aralık 2019

Makamostrofobi


Yusuf Ziya Cömert
y.comert@gmail.com

Ortaokul veya lise çağında, okulun koridorlarında dalgın dolaşırken, ya da koşarken, ya da okulun bahçesinde ansızın bir öğretmen, bir müdür muavini sesi duyarsınız.

“Önünü ilikle!”

Neden iliklemeniz gerekiyor önünüzü?

Öğretmeninize saygı göstermek için.

Tamam, ilikleyeyim öyleyse.

Öğretmeninize ya da başka bir büyüğünüze bir şey anlatıyorsunuz, bir şeyi izah ediyorsunuz. Konuşma tarzınız elinizle tarif etmeyi de içeriyor. Yani gayri iradi konuşurken elleriniz de bazı şekiller yapıyor.

“Elini aşağı indir!”

Tamam, indireyim.

Oturduğunuz mekana birisi girdi. Siz başka bir şeyle meşgulsünüz. İçeri gireni fark etmediniz ya da meşguliyetiniz ağır bastı, içeri girene alaka gösteremediniz, ayağa kalkmadınız.

Rahatsız oldu içeri giren abi. Kendini tutamadı, gelip sordu size.

“Kimsin sen?”

“Falan oğlu filan.”

“Büyüklerin, içeri bir büyük girince ayağa kalkılacağını öğretmedi mi sana?”

Yine bir mekanda, mesela bir konferans salonunda oturuyorsunuz. Konuşmacıyı dinliyorsunuz. Nasılsa, o an için bacak bacak üstüne atmışsınız.

Geçenlerde Konya valisinin yaptığı gibi bir çıkış.

“Öğretmen misin sen?”

“Öğretmen gibi otur da görelim.”

Eski terbiyede böyle şeyler önemliydi gerçekten.

Bize öğretilmişti.

Öğretmene saygı duymakla ceketinin önünü iliklemek arasında bir bağlantı kuramıyorsak da, ilikliyorduk önümüzü.

Sadece kafamız bozuk olduğu zaman iliklemiyorduk. (Yusuf Er’in kulakları çınlasın.)

Bir büyüğüm bulunduğum mekana girince, eğer fark ettiysem girdiğini ayağa kalkarım, karşılamak gerekiyorsa karşılarım.

Ama bir vali veya başka bir makam sahibi konuşurken konferans salonunda dinleyiciysem, bacak bacak üstüne mi atıyorum, düz mü oturuyorum, farkına bile varmam.

Önünü iliklemek, ayağa kalkmak gibi terbiye görüntüleriyle bir sorunum yok. Yapan yapıyor zaten. Yapmayan da yapmıyor.

Fakat, ben bir mekana girince, içerideki insanlar ayağa kalkmadığı zaman sorun ediyorsam, canım sıkılıyorsa benim durumum nedir, iyi miyim ben?

Bir genç, karşımda dururken önünü iliklemiyorsa ve bu beni ifrit ediyorsa, hatta laf dokundurmaktan, uyarmaktan kendimi alamıyorsam neyim var benim? Sağlıklı mıyım?

Yoksa kendimin altını biraz fazla mı çiziyorum?

Bak, beni gör, ben müdürüm, amirim, muavinim, ‘üst’üm, ağayım, paşayım, hacıyım, hocayım, fark et beni demeye mi çalışıyorum?

Kendimin fark edildiğine dair açık alametler görmeyince insicamım mı bozuluyor?

Eğer öyleyse, kendime bir baktırmalı mıyım?

Konya’da Vali Bey’in muhabire çıkışması haberini izleyince böyle şeyler düşündüm.

“Öğretmensen, öğretmen gibi otur da bir görelim.”

Çok etkilenmiş vali bey. Belli ki konsantrasyonu bozulmuş.

Ben de etkilendim. Yazmak istedim, başka bir mevzu öne çıktı, bıraktım.

O gün dilime ‘makamostrofobi’ diye bir kelime bulaştı.

Tabii ki ‘klostrofobi’den mülhem.

Fakat bir dil kaidesi falan aramayın, olayın tuhaflığına uygun bir şekilde tuhaf bir bileşik kelime!

Bir çeşit kompleks, makam mevki takıntısı.

Diyelim ki, (bu tanımı şimdi uydurdum) makamın fark edilmemesi, makamın ikinci üçüncü şahıslarda gerekli heyecanı mümkünse korkuyu uyandırmaması korkusu…

Nizamettin Özbek’in “İdare Et” kitabında (mizahi bir memur sözlüğü) ‘makamomani’ diye bir maddeye rastladım.

Buna rağmen ‘makamostrofobi’ kulağıma daha fiyakalı geldi.

Dün bizim manşette Yalova Üniversitesi’nde Rektör Prof. Suat Cebeci’nin bir toplantı sırasında içinde bulunduğu heyete makul veya gayrımakul bir eleştiri yönelten Doç. Dr. Ebubekir Sifil’i “Haddini bil, derhal dışarı çık” diye azarladığını okuyunca konu tazelendi.

Bu iki hoca da kamuoyunun az çok tanıdığı isimler.

Eni konu alim adamlar; daha düzgün bir iletişim yöntemi bulamıyorlar mı?

Eleştirmek kalktı mı? Sadece tasdik, sadece alkış mı?

Bir siyasetçi dostum dedi ki bir gün… “Alkış, alkış, alkış… Öyle şartlandık ki, öyle reflekse dönüştü ki, camide hutbe dinlerken elimi bacaklarımın altına sıkıştırıyorum, dalgınlıkla imamı alkışlamamak için.”

Eğer ‘zamanın ruhu’ bunu gerektiriyorsa; ayakta durmak, kafa sallamak, tasdik etmek, alkışlamak, önümüzü iliklemek, elimizi aşağı indirmek, tabii efendim, çok güzel buyurdunuz efendim demekten başka bir tepki göstermemiz sakınca teşkil ediyorsa işimiz zor.

Ne yapsak? Gidip biz mi kendimize baktırsak?

(KARAR)

Etiketler:
Share
535 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?

    04 Ocak 2020 YAZARLAR

    İran’ın önemli generallerinden birisi, ABD füzeleri ile öldürüldü. Sevinmemiz gerektiğini söylüyor bazılarımız.. Gerekçeler önümüze koyuyorlar.. “Ortadoğu’da sürekli Şia mezhebinin yayılması için, haksız girişimlerde bulunup, örgütlenmeler yaptı.. Suriye’de binlerce Müslümanın ölümüne sebep oldu.. Yemen’den sorumlu.. Irak’tan sorumlu.. Kadınların ırzına geçilmesinden sorumlu.. Bebeklerin ölümünden sorumlu.. Esad’ın kimyasal silah kullanmasından sorumlu..” Devam ediyor, tutulan liste.. Devam ediyor, gerekçeler.. Ben ise şöyle bakıyor...
  • Tapu idaresi tepkide niye gecikti?

    03 Ocak 2020 YAZARLAR

    Haber yankı uyandırmış, konu nazik, konu netameli, ucu 'çılgın proje' hassasiyetlerine dokunuyor, kamuoyu zaten teyakkuzda, duyarlılık tavana vurmuş, üstüne belediyelerin tapu bilgilerini online sorgulama yetkisinin kaldırıldığı söyleniyor, Kanal İstanbul hattındaki arazileri toplayanların izi sürülemeyecek deniyor, yer yerinden oynuyor... Ne beklersiniz; tepkilerin hedefindeki Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün zaman kaybetmeden, sabah ilk iş duruma açıklık getirmesini. Peki onlar ne yapıyor? Haberi alan alıp satan sattıktan sonra, a...
  • Tribünlerin adalet sorununu çözmek!

    03 Ocak 2020 YAZARLAR

    Adalet Bakanlığı “Seri Muhakeme Usulü” ile “Basit Yargılama Usulünün” 1 Ocak itibariyle uygulanmaya başladığını “yargıda yeni dönem” başlığı ile duyurdu. Adalet Bakanlığı Yargı Reformu’nun 24 Ekim 2019’da yasalaşan ilk paketindeki bu iki düzenlemeyi oldukça önemsiyor. Bu düzenlemelerin önemini Adalet Bakanı Abdülhamit Gül şöyle anlatmıştı: “1 Ocak itibariyle yürürlüğe girecek yargı sisteminde yeni bir düzenleme var: Seri ve basit yargılama… Yeni sistemde daha hızlı, adil ve makul kararların verildiği bir süreç olacak. Bu usul vatandaşl...
  • Ünal Karaman’ın kaliteli vedası

    03 Ocak 2020 YAZARLAR

    Belki daha önce de yazmışımdır. Ben, fanatik olmayan bir Trabzonspor taraftarıyım. Nasıl oluyor ‘fanatik olmayan’ taraftar olmak? En basit şekilde ifade edeyim. Trabzonspor’un bir haksızlık sonucu galip gelmesini istemem. Takım güzel oynasın ve kazansın. Bunu tercih ederim. Şenol, Kadir, Necati, Bekir, Turgay, Cemil, Ali Kemal, Hüseyin, İskender, Tuncay, Necmi... Bakın bunları ezberden saydım. Daha da sayabilirim. Trabzonspor’un şampiyonluklarını gördüm... Sonra İstanbul kulüpleri yeni çıkış yolları buldu. Daha zengindiler. Büyük...