logo

15 Eylül 2019

Buridan’ın eşeği ya da buldukça bunamak


Rasim Özdenören
riozdenoren@gmail.com

Buridan’ın eşeği alegorisi ile buldukça bunayanın hali arasında bir benzerlik yok. Olsa olsa tersinden bazı çıkarımlarda bulunulabilir.

Buldukça bunayan genelde şımarık çocuk halidir. Verileni beğenmez, daha çoğunu daha iyisini ister. Daha çoğu ve daha iyisi verilse onu da elinin tersiyle iter. İstemem, diye bağırıp çağırır, tepinir… O ancak ona sırt çevirerek adam edilir. Hiç açlık yaşamadığı için açlığın ne olduğunu bilmez. İstemedikçe daha çoğunu verme yerine, “Sen bilirsin” diyerek önündeki de çekilirse bir süre sonra beğenmediği ne varsa hepsine kucak açar…

Buridan’ın eşeği ise aç ve susuzdur.
Jean Buridan bir Ortaçağ Fransız din adamı ve düşünür… Kopernik devriminin öncülerinden kabul ediliyor.

Buridan’ın ünlü eşek alegorisi ise şu: hem aç hem susuz bir eşek, kendine eşit uzaklıkta bırakılan su ve saman yığını arasında kalsa ne yapar? Eşek iki iyi arasında bir tercih yapamaz ve açlıktan ve susuzluktan can verir.

Alegorinin insana uyarlanması ile iyiler arasında kararsız kalanların almaşıkların hepsinde yoksun kalacağı halidir…

Durum, buldukça bunayanın halinden farklıdır. Buldukça bunayan, elinde olan imkânı beğenmiyor, beğenmediği için reddediyor.

Buridan’ın eşeği ise önündeki almaşıkların hepsini beğeniyor, fakat seçim yapamadığı için onlardan yoksun kalıyor.

Alegoriyi diplomasi veya iktisat alanına taşıyabiliriz. Bir ülkeye dışarıdan cazip almaşıklar sunarak onu kendi özgül politikasından saptıracak öneriler getirilebilir. Karar verici bu cazip almaşıklar arasında bocalarsa bunların tümünden yoksun kalacağı bir akıbetle karşılaşabilir. Bu nedenle cali almaşıklar reddedilir.

Aslında birini tercih etmek ötekini reddetme anlamını taşımamalı…

Olay, bir öncelik verme sorunudur…

Astana Uylaşması Türkiye açısından AB’yi, ABD’yi, NATO’yu reddetme anlamını tazammun etmiyor. Türkiye ve uylaşmayı kabul eden

ülkeler, kendi özgül politikalarından taviz vermeden yeni bir almaşık üzerinde uzlaşmaya varıyorlar…

Bu sonuç hem şımarık çocuk halinde kalmayı, hem de Buridan’ın eşeği konumuna düşmeyi reddediyor…

Hem insanca olan, hem de kendine yeni almaşıklar icat edebilen kimsenin akıllı insan olma konumudur bu sonuç…

Akıllı insan ne istediğini bilir ve seçer, Buridan’ın eşeği konumuna düşmez…

(YENİ ŞAFAK)

Etiketler:
Share
145 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Her şey kültür ve sanat için…

    21 Ekim 2019 YAZARLAR

    Sirkeci Garı, 1890’dan beri İstanbul’un Avrupa’ya açılan kapısı ve 129 yaşında. 1908’de Bağdat Demiryolu’nun başlangıç noktası olarak yapılan Haydarpaşa Garı ise 111 yaşında. İstanbul’un sembolü olan bu iki tarihi garda bulunan bazı binalar ve açık alanlar, önümüzdeki 15 yıl boyunca sadece kültür ve sanat etkinlikleri için kullanılmak üzere, 2017’de 10 bin sermayeyle, 29 yaşındaki bir girişimci tarafından kurulmuş bir şirkete kiralandı. Genç girişimci, hiçbir şekilde ticari amaçlar için kullanamayacağı bu tarihi mekanlardaki binalar ve...
  • Konu kapandı mı?

    21 Ekim 2019 YAZARLAR

    Türkiye’nin güneyinde başlattığı harekât, ABD’nin müdahalesi ile durduruldu. Bu elbette bir Amerika müdahalesidir! Ne için yapılmıştır peki? Orada konuşlandırdığı “Kürtler”den oluştuğu söylenen silahlı unsurlarını korumak için. Suriye bir vekalet savaşı sahası ve ABD bu sahada PKK/PYD unsurlarını kullanıyor. Bu müdahaleyi “Kürtler ölmesin” diye mi yaptılar peki? Asla ve kat’a. Onlar için Kürtler ölmüş, Araplar ölmüş, Türkler olmuş hiç mesele değil. Hepsi ölebilir, bir tek İsrail yaşa malıdır! ABD’nin Türkiye’nin güneyinde oluşturduğu İsra...
  • Nuri Pakdil’in ardından

    21 Ekim 2019 YAZARLAR

    Gençtim, habersizdim, Nuri Pakdil destanını Şaban Abak’tan işittim ilkin. Sene 1988. Nuri Pakdil çoktan çekip gitmişti o vakit. Nesi varsa (Kitaplar, kitaplar, kitaplar) dağıtıp bir otel odasında inzivaya çekilmişti. Cesaret isterdi ziyaretine gitmek; yeterince devrimci -bilhassa “antifiravunist”- bulmadıklarını azarlarmış ve devrimcilik konusunda Nuri Pakdil’den geçer not almak çok zormuş zira. Antiemperyalistlik, antikapitalistlik, antinasyonalistlik, “antifiravunistlik” standartlarını çok yüksek tutarmış. Fevkalade hassas...
  • ‘Esed’le ne yapacağız’ sorusuna geldik

    21 Ekim 2019 YAZARLAR

    Endişeliydim, Barış Pınarı Harekatı sırasında başımıza bir çorap örüleceğinden. Trump bir türlü konuşuyordu ‘öteki Amerika’ bir türlü. Avrupa’da Macaristan hariç aleyhte beyanat vermeyen kalmamıştı. Münbiç’te rejim birdenbire yeni bir zemin kazanmıştı, üstelik YPG’yle temas halinde. Kobani de kapsam dışına çıkıyordu. Trump’ın tweetleri berbat mı berbattı. Mektubu tweetlerinden daha berbat. ABD Başkan yardımcısı Pence Ankara’ya gelmişti ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’la tokalaşırken suratından düşen bin parçaydı. O saatlerde bor...