logo

10 Ağustos 2019

Alev Alatlı ve biz kendimiz…


Ayşe Böhürler
a.bohurler@gmail.com

Nasihatname’nin ikinci cildinde yani yazara ‘’Hafazanallah’’ dedirten Amerikan tarihinin anlatıldığı bölümde İrlanda’nın hikayesi de yer alıyor (s:444). Yazar İRA’nın kardeş örgütü Sinn Fein isimli örgütün isminin İrlanda dilinde anlamının ‘’Biz kendimiz’’ ,’’Ne yapacaksak, Yalnız Başımıza Yapacağız ” anlamına geldiğini yazıyor. Bence Nasihatname’nin bütününde Alev Alatlı da bunu söylüyor…

NASİHATNAME…

Alev Alatlı, dünyadaki hakim zihniyeti adeta arkeolojik bir kazı yaparmışçasına titiz bir çalışmayla anlattığı bir kitap serisiyle okurun karşısına çıktı. Alışılmadık sıra dışı bir “Nasihatname” yazdı. Kızı Funda’ya hitap ederek yazdığı kitap anlatım dili ve formatıyla da çok farklı…

Kitapta yılların birikimi ve emeği var. Bu emeğin kitap haline gelme sürecine yakından tanık oldum. Masadan hiç kalkmamacasına geçen günlerin gecelerin içinden, evden çıkmadan geçen yılların ardından dikkat ve titizlikle her bir detayı kelimesi kelimesine işlenmiş 11 ciltlik bir eser olarak ortaya çıktı. ‘’Yazarlık ter işidir, ilham değil’’ derken Alatlı aslında kendi yazı serüvenini anlatıyordu.

Japonya’dan Amerika’ya uzanan interdisipliner, ekonomi, felsefe, dilbilim, teolojiyi kapsayan uzun bir eğitimin içinden gelen birikim, muhteşem bir Türkçeyle bambaşka bir formatta Nasihatname oldu. Alatlı içeriği ve formatıyla bir yeniyi daha ortaya koydu.

ALEV ALATLI…

Alev Alatlı 40 yaşında yazmaya başladı. Jack London’ın “Kadınlar kırkından sonra yazmalı” tavsiyesine uydu. İlk kitabı “Yaseminler Tüter mi Hala” romanı, Eleni Naciye’nin ve Kıbrıs’ın hikayesiydi. Romanı akışı içinde hikayenin aralarında Kıbrıs’ın tarihçesini de “Vakanüvis” anlatıyordu. Özet, süzülmüş, bugüne transfer edilmiş bilgilerle…

“İşkenceci” yazarın ikinci romanıydı. İşkenceci ile işkence yapanın arasındaki ayırımın bir kontrplak kadar ince olduğunu anlatıyordu. Kitap Yazko roman ödülü aldı. Aydın Despotizmi üçüncü kitabı oldu. Bu kavramsallaştırma etrafında Türk aydının yabancılaşmasını ve kibrini anlattı. O dönemlerde Yalçın Küçük ile TRT’de yaptığı tartışmayı izlemenizi öneririm.

‘’Orada Kimse Var Mı’’ serisi bir Türkiye panoramasıydı… ‘’Kırmızı çizginiz ideolojik değilse hayata başka bakıyorsunuz…’’ Bu bakışla kaleme aldığı romanlar; ülkücüsü, Kürdü, aydını, solcusu, sağcısı, beyaz Türküyle 4 ciltlik bin sayfaya yakın bir kitapta herkesin kendini bulduğu kitaplar oldu. Dönem romanları değildi, çözümlemeler ve tespitler bugünü de anlatıyor. Bu seriye roman formatında bir Türkiye tarihi denebilirdi. Topluma ‘’benim gördüğümü gören var mı’’ seslenişiydi.

Bu kitaplarda ideolojilerin, kelimelerin insan hayatına hükmetmesine, yaşayana değil de ölü kelimelere değer verilmesine karşı çıkıştı. “Nekrofil” olanı ve “biyofil” olanı iki ayrı tipolojide ortaya koydu. Romanın kahramanı Günay Rodoplu hafızalara kazınan bir aydın karakteri oldu.

Kabus ve Rüya Türkiye’nin ilk anti-ütopya romanlarıydı.

“Türkiye’nin yok olma” kabusuna karşı nedenlerin araştırıldığı bir romandı.

Hiçbir şey tek bir sebepten ibaret değildi. Roman “Türkiye’nin ille de tek bir nedene odaklanması ve bunun da her kesim için farklı olması” sorun tespitiyle başlayan birçok arazı ortaya koyuyordu. Kelebek etkisi, fuzzy mantığıyla kaos paradigmasını, karmaşaya anlam kazandıran sebepleri hep Türkiye üzerinden yazdı. Kadızade’ler ile zıddı Kuran ailesinin çatışmasında Cumhuriyet’i anlatıyordu. İmre Kadızade kabusu görendi. “Uyanmak mümkün mü’’ sorusunun peşindeydi. “Gelecekte sufiler ile matematikçiler el ele verecek” cümlesi bir özet sayılabilirdi. Onarıcıları ve kavramsallaştırmaları ile bu kitaplar Türkiye’nin geleceğine rehber olacak çözümlemeler ortaya koydu. Aman ha! Diyen uyarıları oldu.

Kimi sağcı kimi solcu dedi. Ama Alatlı tüm bunların arasındaki ayrımın çok ince olduğuna işaret eden kitaplarıyla kendisini bir Turna milliyetçisi olarak ortaya koydu.

“Rusya’nın batışı beni derinden etkiledi…” diyerek ‘’Rusya, ne oldu da ‘Şikago Oğlanları’nın eline düşüp oligarklara teslim edildi” sorusunun peşine düştü. Yedi yılın sonunda 3 cildi yayınlanan (4. cildi bekliyoruz) Rusya serisi çıktı. Kitaplar Rusça ‘ya çevrildi ve 2006 yılında Şolohov 100. Yıl Edebiyat Ödülü’nü aldı.

“Beyaz Türkler Neden Küstüler” kitabı o yıllarda yükselen muhafazakar kesime, topluma, sığlaşmaya bir bakıştı. Bu kitaptaki tespiti “paçozlaşma” olarak çevirdiği filistinizmin kucağına düşüştü.

Nasihatnameyi ise ömrünün sadakası olarak kaleme aldı. Bir zihniyet tarihini yazdı, bir kültür arkeolojisi yaptı. İçinde nerede olduğumuza dair koordinatlar da var, kimlerle yan yana ya da karşı karşıya olduğumuza dair silsileler de… Nasıl bir dünyanın içindeyiz, görünenin arkasında ne var? Kimler var? Bunlar nelerle ilişkili? Bunun da ötesinde şimdi ve gelecekte neleri nasıl etkileyecek? Derida’nın tanımladığı yapı söküm denebilir mi bilmiyorum ancak kitapta etimolojisinden başlayarak büyük bir sembolik açılım, kod okuma ve çözüm buluyorsunuz.

Hem de bir nefeste, adeta çizilen bir resmin içinde…

Alev Alatlı bize yazıyla resimler çizmiş adeta…

Kitabın ana hattı bugünün hakim zihniyetini, Amerika’yı anlatıyor. İlk iki cilt öyle şimdilik. Yazar “batı ve doğu kavramlarının da kurgusal olduğuna” inandığı için alışıldık bir batı karşıtlığı yapmıyor. Çözümlüyor, ortaya koyuyor ve işte peşinden gittiğiniz bu diyor. Ne yapıyorsanız bilerek yapın diyor. Bu akışın içinde magazin dahil her şey var ki; bencileyin o kısımları pek sevdim Dünün içinde bugün bugünün içinde dün gizli kısaca…

“Bir dönemi anlatmak sadece tarihçilere bırakılmamalı” diyen Alatlı özetle “tarihten bir kesiti değil hepsini bir bütün olarak” göstermeye çalışıyor. Tarih lineer bir çizgide ilerlemez böğürtlen çalısıdır derken o çalıların dibine hatta en dibine bakıyor. Ola ki oradan Türkiye’ye şans veren bir uç çıkar.

Bilgi arka planı olmayan entelektüel gevezeliğin prim yaptığı,

İnternet oligarşisinin fikirlerimize hakimiyet kurduğu,

Nihilizmin kuşattığı bir çağda;

Mitoloji bilmeden din anlaşılmaz diyerek, Avrupa tarihinde paganlık ve Hristiyanlığa dair bugünde devam eden kültürel kodlara…

Yahudi-Hristiyan sembollerle örülü yeni dünya düzenine…

Dünyada devam eden derin aristokrasi örgüsüne..

Kapitalizmin insanla kavgasına, Hristiyanlığın bugünkü görünümlerine…

Popülizme, kutuplaşmaya, siyasetlere…

Hepsinin bütününde Anglosakson dünyaya derinlemesine paralel kurguyla holistik bir bakış…

Bu özet Nasihatname’ye dair sadece ipuçları verebilir. Yazılış sürecinde yazarın, sancılarına, titizliğine çalışma azmine, sabrına yakından tanık oldum. Nasihatname özet olarak “biz kendimiz olarak nasıl başarırız” sorusuna bir giriştir. Ezber bilgileri bir kenara atın okuyun derim.

(YENİ ŞAFAK)

Etiketler:
Share
466 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Maskeli balo ya da kuruntu

    22 Eylül 2019 YAZARLAR

    Böyle bir kıssa okumuştum: Adamın birinin, bir gece yarısı arabasının lastiği pat­lamış. Otomobilden inip tekeri onarmaya teşebbüs etti­ğinde bakmış ki, krikosu yok. Uzakça bir mesafede gö­rünen bir ışığı fark edince: “Gidip oradan kriko isteyeyim, demiş, gene de talihli sayılırım!” Işığa doğru yürürken de aklından geçiriyormuş: Şimdi bu adam, gecenin bu saatinde kendisini rahatsız ettiğim için kızacak, belki benden bir miktar para bile isteyecek. Eğer böyle yaparsa, ben de ona, bu yaptığının komşuluğa sığmadığı­nı söylerim. Gene de ona, ...
  • Adaletin olmazsa olmazları

    22 Eylül 2019 YAZARLAR

    Şu beş temel esasın korunmasının İslam’ın ana hedefi ve gerçekleştirmek istediği öncelikli değerler olduğu bilinir: Yaşama hakkı (hayat), inanma hakkı (din), düşünme hakkı (akıl), Mülk edinme hakkı (mal), onur ve haysiyet hakkı (ırz). Bunların her birine aynı zamanda özgürlük de diyebilirsiniz. Bunlara ‘beş zorunlu umde’, zaruriyyat-ı hamse denir ve İslam’ın diğer bütün hükümleri bunların gerçekleştirilmesi içindir. İnsanlar bu temel haklar mümin olanla olmayan için fark etmez. İnsan olan herkes bu haklara sahiptir. Yine bilindiği gibi İslam ü...
  • Suret-i haktan atış yapma

    22 Eylül 2019 YAZARLAR

    Soner Yalçın, Sözcü’nün 6 Eylül 2019 tarihli nüshasında Ak Parti’den ayrılıp parti kurmak isteyenlerin partiyi ve dolayısıyla halkı böleceklerini, bu bölünmenin İslam tarihi boyunca hep olageldiğini, bu olayın kendisine, iktidar hırsının Tebük seferi dönüşünde bazı büyük ashabın da içlerinde bulunduğu bir grubu Peygamberimiz’e (s.a.) başarısız kalan bir suikast tertip etmeye sevk etmesini, iktidar hırsının bu noktada kalmayıp O’nu eşine öldürtüp yerine geçmek istemelerini, O’nun vefatından sonra da bölünmenin devam etmesini… hatırlattığını yazm...
  • Öcalan teröristti de, Demirtaş değil miydi?

    22 Eylül 2019 YAZARLAR

    Bir propagandadır gidiyor.. CHP’nin “Biz Apo’nun heykelini dikeceğiz” diyen eşbaşkanın partisi ile işbirliği yaptığını söylediğimizde. Hemen karşımıza çıkıyorlar: “Ha ha.. Siz de Apo’nun kardeşini TRT’ye çıkarıp, seçimde ondan medet umdunuz.” Saadet partisinin bile, “PKK’lıların cenazelerine katılmayan milletvekillerine disiplin soruşturması açarım” diyen eşbaşkana sahip çıkan HDP ile bazı bölgelerde işbirliği yaptığını söylediğimizde, “Ha ha.. AK parti de tam seçim öncesinde, avukatların Abdullah Öcalan’a ziyaretine izin verip, ord...