logo

‘Paylaşılan Kutsal Mekanlar’


Yıldız Ramazanoğlu
y.ramazanoglu@gmail.com

Çatışmaların doğasında elbette çıkarlar, petrol, emperyalizm, ırkçılık, güç gösterisi gibi birçok neden var. Fakat İrlanda’dan Güney Afrika’ya, Suriye’den Pakistan’a şiddeti destekleyenler ahlaki olarak dini köklü bir referans olarak göstermeyi ihmal etmiyorlar. Her farklılıktan illa nefret ayrışma ve çatışmanın neşet etmesi evrenin yatışmaz yapısının sonucu değil. Karaköy Tütün Deposu içimizi ferahlatan bir sergiye ev sahipliği yapıyor. Semavi din müntesiplerinin Akdeniz, Orta Doğu ve Balkanlarda buluştukları ortak mekanlar digital medya, güncel sanat, etnografik malzeme, fotoğraf ve verimli alt metinlerle nazara verilmiş. Bu üç din teolojik farklılıklarına rağmen inanışlar, ayinler, kutsal figürler ve mekanlar bakımından birçok ortak unsura sahip.

2015 Fransız yapımı El Halil de İbrahim (Abraham in Hebron) başlıklı videosunda Manoel Penicaud sade yaşamları içindeki Filistinlileri kaydetmiş. Sürekli çorba dağıtan bir adam bunu şehrin hakkını vermekle açıklıyor. Herkese kapısını açan, insanlara sürekli yemek ve süt dağıtan İbrahim peygamberin cömertliğini bereketini sürdürmek istiyorlar. 1994 Ramazanında bir sabah namazında yerleşimci Baruch Goldstein’ın ibadetteki insanlardan 29 kişiyi öldürüp 300 kişiyi yaralaması sonucu, zaten işgal altında olan şehrin görece büyüsünü hepten bozmuş. Yemek dağıtan adamın hepimizi aynı Allah yarattı, bilgiler tek bir kaynaktan geldi demesi etkileyici.

2012 yapımı İbrahim İbrahim Sare Sare adlı videosunda Nira Pereg çok müstesna bir ana odaklanmış. Yahudi ve Müslümanlar için çok kutsal olan çifte Kabir Mağarası (biz oraya Halilürrahman Camii diyoruz) Batı Şeria’nın en büyük şehri ve kalbi olan El Halil şehrinde. İki din için de ibadet yeri olan mekanı 1967 işgalinden sonra İsrail Atalar Mağarası kültür miras anıtı ilan etti ve ikiye böldü. 2017’de ise UNESCO mekanı Filistin devletine ait olarak tanıdı. Video yılda sadece yirmi gün iki tarafa da öteki tarafı görme imkanı bahşedilen mekandaki hüzün verici el değiştirmeyi ele almış. Filistin’e gittiğimde ne büyük eziyetlerle camiye girebildiğimizi hatırlıyorum.

Tunus Cerbe’de Griba Sinagogunda yan yana dua eden, dilek yumurtası bırakan kadınların Penicaud tarafından 2014’te çekilmiş fotoğraflarını görmek şaşırtıcı gelmiyor. Müslümanlar Hz. İsa, Hz. Musa, Hz. Meryem ve daha nice nebilere canı gönülden inanırlar. Hz. Hızır, Hıdır ya da el-Hadır da bütün dinlerin aziz bildiği gizemli ölümsüz bir veli. Hz. Musa’ya, büyük İskender’e, başka birçok insana yoldaşlık etmesiyle, ilahi bilgiyi sezdirme yoluyla öğretmesiyle bilinir, Gılgamış’tan Hint Menkıbelerine birçok metinde adı geçer. Kur’an’da geçen Hz. Musa ile Hızır buluşmasının Hatay Samandağ’daki Hızır türbesinde geçtiğine inanılıyor. Birçok Hızır türbesi ve menakıbı var ve her dinden insanlar onu evliya, ulu kişi, melek ya da peygamber olarak tanır ve aziz bilir.

Fatih Sultan Mehmet uzun yıllar süren savaşın ardından 1479’da Venedik’le imzaladığı barışın nişanesi olarak yöneticilerden bir ressam ve başka alanlardan sanatçılar yollamalarını istemiş. Venedik tarafından zamanın en ünlü ressamlarından Gentile Bellini’nin yollandığı, Osmanlı sarayında uzun yıllar kültürel ataşe olarak ikamet ettiği ve padişahı resmettiği bilinir. Resim, Londra’da Victoria ve Albert Müzesi’nde sergilenmekte. Fatih Hristiyan kutsal emanetler koleksiyonuna sahipti ve bunları sakladığı odanın kapısında, bir lambanın eşlik ettiği Meryem Ana’yı tasvir eden Bizans ikonası bulunmaktaydı. Padişah Bellini’den Meryem Ana’nın modern bir resmini yapmasını da istemiş, Bellini resmi yapmış fakat eser kayıpmış.

Antakya’da MS. 636 da Hz. Ömer tarafından yaptırılan Habibün Neccar Camisinin avlusunda hz.İsa tarafından gönderilen elçiler, Yahya (Yuhanna) ve Yunus (Pavlos) kardeşlerimiz medfun. Caminin içindeyse dört metre kadar aşağıda baş havari Şem’un Saba (Barnabas) ve onların iz sürücüsü, müdafii Habibin Neccar yatmakta. Hristiyan şehitlerle iç içe ibadet ediyor Müslümanlar. Sergide ortaklaşılan yerlerden biri olarak bu harika mekana da yer verilmiş.

Çalışmanın temel aldığı iki kesişim şehri İstanbul ve Kudüs, ortaklaşılan yerlerin başında ise dağlar mağaralar ve kabirler geliyor. Orta Çağ’dan bu yana üç dinin mensupları tarafından ziyaret edilen Rahel’in kabri bir duvarla Beytullahim şehrinden ayrılmış ve sadece Yahudilerin ziyaretine açık. Rahel Yakup aleyhisselamın karısı ve Bünyamin ile Yusuf peygamberin annesi. İsrail’in kutsal mekanları ele geçirip inanç sahiplerini mahrum etme tavrı çağ dışı ve sürdürülebilir değil.

Birçok kişinin emeği geçen, yılların birikimiyle oluşan sergi çatışmaya yazgılı olmadığımıza dair zarif deliller toplamış. Telli Baba, Eyüp Sultan, Ayasofya, Yuşa Tepesi, St. Antuan, Şambaz Baba fotoğrafları lüzumsuz gerginlikleri tatlıya bağlıyor, içimizde barış ve anlayış yeşererek ayrılıyoruz.

(KARAR)

Etiketler:
Share
153 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Bireyleşme, kadın erkek ve tarikatlar

    13 Ekim 2019 YAZARLAR

    Demek ki, kişinin birey olduğunun farkına varmasıyla tek adam olma anlamında bireyselleşmesi farklı şeylerdir. Bat’ıda Aydınlanma dedikleri şey beraberinde bu aşırı bireyselliği getirdi. Kilisenin dogmatik bilgileriyle yetinmek zorunda bırakılan Batılı için Aydınlanma kaçınılmazdı. O birey olduğunu ancak bu yolla fark edebildi. Ama aydınlanma ‘insanın aklının dışında bir rehber kabul etmemesi’ diye anlaşılınca Batılı birey biraz fazla aydınlanmış olacak ki, gözleri kamaştı, kendinden başka otorite göremez oldu. ‘Aydınlanma’ deyince elbette Bat...
  • Sana bunu nasıl anlatsam?

    13 Ekim 2019 YAZARLAR

    Modası çoktan geçmiş bir adamım ben. İkindiden sonra güzel bir bahçe bulduysam, hele de mevsim yazsa, şöyle bir içlenip “Allah” derim. Çünkü bilirim ki Allah’tır O. Allah’ı bilirim. Rabbi bilirim. Rızkı bilirim. Şükür etmeyi bilirim. “Ne veriyorsan bana razıyımdır ben ona” demeyi alışkanlık haline getirmişimdir. Modası çoktan geçmiş bir adamım ben. Biri gerçekten bir derdini anlatıyorsa dinlerim onu. Önemli bir mesele konuşulduğunu düşünüyorsam cep telefonuna gitmez elim. Çoğunlukla bağlanmasam da olur internete. Sokaklara bağlanmasam olmaz ...
  • Barış Pınarı’nın anlamı

    13 Ekim 2019 YAZARLAR

    Barış Pınarı Harekâtı’nın başlangıcından bu yana dünyanın her tarafından aykırı sesler duyulmaya başladı. Türkiye’nin halen yürütmekte olduğu Fırat’ın doğusuna yönelik barış harekâtı Türkiye açısından güney sınırlarımızın güvenliğini gerçekleştirme bağlamında bir anlam taşıyor. Türkiye ile aynı kulvarda yer almayanlar ise bu olayı kendine göre değerlendirmeye girişiyor. Türkiye karşısında hasmane tutumu benimseyen ülkeler bizim için barış çabasından ibaret olan bu harekâtı savaş diye niteleyebiliyor. Ülke içinde de doğrudan telaffuz etmek...
  • Barış Pınarı oyunbozan harekettir

    13 Ekim 2019 YAZARLAR

    Küresel sermaye ile bu sermayeye büyük ölçüde hâkim içeride ve dışarıdaki İsrail’in hizmetçisi olan ABD komünizmin yayılması tehlikesine karşı Yeşil Kuşak projesini; yani sözde İslâm’ı destekledi. 1990’lardan sonra Sovyetler dağılıp sözde komünizm tehlikesi ortadan kalkınca, İslâm’a verdiği destek stratejik olduğu, samimi olmadığı, kullanma niyetine bağlı bulunduğu için geçici desteği terk ederek asıl projesi olan BOP’u devreye soktu. 1 Mart 2003’te meş’um tezkere reddedilince artık Türkiye’ye ve Erdoğan’a karşı açık-kapalı vaziyet alma d...