logo

03 Ocak 2020

Libya’da işimiz ne?


Taha Akyol
t.akyol@gmail.com

Libya’da işimiz yok değil, işimiz var. Doğu Akdeniz’de “aşama aşama etrafı sarılan Türkiye” için, bu kuşatmayı yarmada tek şans, Libya’dır. Libya ile imzalanan “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Antlaşması”nı garantiye alabilmektir.

Durum gerçekten öylesine ciddidir ki, Türkiye’yi “aşama aşama etrafı sarılan” ülke olarak tanımlayan, bizzat CB Yardımcısı Fuat Oktay’dır.

Bu son derece ciddi soruna iki açıdan bakmalıyız:

. Bir, “Türkiye’nin etrafı aşama aşama sarılırken”, Ankara ne yapıyordu? Bunu gözden geçirmek bundan sonra nasıl davranmak gerektiğine ışık tutacaktır.

. İkincisi, Libya ile yapılan Deniz Yetki Antlaşması elbette doğrudur. Fakat “asker göndermek” umulan sonuçları mı doğurur, Türkiye’yi Libya iç savaşında bir cangılın içine mi çeker?

Daha acil olan bu ikincisinden başlayalım.

ÜÇ ADIM

Libya konusunda üç Meclis kararı var:

. Libya ile Deniz Yetki Antlaşmasını TBMM 5 Aralık’ta 293 oyla onayladı. CHP, İYİ Parti ve Saadet Partisi de kabul oyu verdi. 13 red oyu HDP’ye aitti. Muhalefet de Libya ile anlaşmaya destek vermiştir.

. İktidar, bu anlaşmayı askeri güçle desteklemek için “Güvenlik ve Askeri İşbirliği Mutabakat Muhtırası”nı Meclis’e sevketti. Bu defa CHP ve İyi Parti red oyu verdiler. İktidar blokunun oylarıyla kabul edildi.

İktidar asker göndermeye ihtiyaç duyuyor. Muhalefet ise ‘asker gitmesin, diplomasi ile çözün’ diyor. Suriye’de meşru hükümete karşı Ankara’nın silahlı muhalif unsurları desteklemesinin yarattığı sorunlar, Libya söz konusu olunca yoğurdu üfleme refleksine yol açmış gözüküyor.

. Ve nihayet dün iktidar oylarıyla “asker gönderme” tezkeresi kabul edildi. Mehmetçiğin görevi “eğit donat” olarak tanımlanıyor. İş savaşın sürdüğü, aşiret yapılarının çok karmaşık, uluslararası faktörlerin kritik olduğu Libya’da, bizimle anlaşma imzalayan meşru Faiz es-Serrac’ı askeri olarak desteklemek, iç savaşın içine sürüklenme riski önemlidir.

SONUNU DÜŞÜNMEK

Yetki anlaşmasının devamı için, başkent Trablus’taki Sarrac hükümetinin devamı lazım. Fakat Tobruk’taki ‘Darbeci General’ Halife Hafter önemli bir askeri güce ve diplomatik desteğe de sahip. Onu destekleyenler arasında ‘Dostum Putin’ vardır, Yunanistan ve Suud vardır, Mısır ve Körfez şeyhleri vardır…

Zaten güç dengesi hassas olduğu için Sarrac Türkiye’den askeri yardım istedi.

Fakat risk, Libya’daki diplomatik çangalın ötesinde, iç savaşın tarafı haline gelme riskidir. Bu risk önemli ölçüde iktidarın iç politik ve hamasi rüzgarlara kapılmadan mutlak mânâda rasyonel bir diplomasi izlemesiyle önlenebilir.

Cumhurbaşkanı’nın “Akdeniz’de Barbaros gibi desten yazacağız” sözü, izlenen politikanın tanımı olmasa gerek. Moral için söylenmiş olmalı.

CB Yardımcısı Fuat Oktay’ın şu sözleri de yine umarım politika tanımı değildir:

“Sonunu düşünen kahraman olamaz!”

Ama sonunu düşünmeden girişilen hareketlerin macera olma riski vardır.

Bugünkü şartların 16. Yüzyılda Akdeniz’de en kudretli güç olan Kanuni ve Barbaros dönemiyle benzerliği olmadığı gibi 1912’deki Balkan felaketinin habercisi olan 1911 Libya savaşıyla da inşallah hiçbir benzerliği yoktur.

RASYONEL DİPLOMASİ

9 Eylül 1922, kahraman ordu İzmir’e girmiştir; Çanakkale’de İngilizlerle çarpışma riski çok yüksektir. Doğu Cephesi Kumandanı Kazım Karabekir, Başkumandan Mustafa Kemal’e şifreli telgraf çekiyor:

“Kuvvetli bir zamandayız ama çok hesaplı olmamız lazım…” (18 Eylül 1922)

Gazi’nin cevabı:

“Pek kuvvetli olmamıza rağmen siyasette pek hesaplı ve mutedil davranıyoruz…” (22 Eylül 1922)

Çanakkale ve İstanbul tek kurşun atmadan Mudanya’da ve Lozan’da diplomasi ile kurtarılacaktır.

İsmet Paşa, Meclis’in gizli oturumda Lozan’ın hesabını veriyor:

“Harekât-ı Milliye’nin hiçbir safhasında hesapsız bir karar, hesapsız bir cür’et yoktur.” (21 Şubat 1923)

Millî Mücadele kumandanları hakkında siyasi görüşümüz şöyle veya böyle olabilir; ama yaşadıkları muazzam tecrübenin derslerine kesin ihtiyacımız var.

Risklerini, yan etkilerini, sonunu düşünmeden yürütülen hamasi politikalar Türkiye’yi bugünkü yalnızlığa itmedi mi?

Suriye’da durum farklı olabilirdi. Mısır’la bu kadar zıtlaşmak neye yaradı? Ürdün niye yanımızda değil? AK Parti’nin ilk iki döneminde İsrail üzerinde ciddi etkimiz vardı, nasıl kaybettik ve kime yaradı?

Mehmetçik Libya’ya gidecek; bahtı açık olsun, Allah korusun.

İktidar her adımda “sonunu düşünerek” ve mutlaka “pek ihtiyatlı ve mutedil” yönetmeli Libya sürecini.

(KARAR)

Etiketler:
Share
1637 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İNZAL EDİLMİŞ ADIMIZI, ÜRETİLMİŞ “İSLÂMCI” KAVRAMI İLE DEĞİŞTİRMEK SAPMALARA KAYNAKLIK ETMİŞTİR

    02 Mart 2020 YAZARLAR

    Her din ya da ideoloji, kendini özgün taşıyıcı kavramlarıyla ifade eder, tanımlar ve mesajını insanlara ulaştırır. Temel tanımlayıcı kavramlar, nötr değildirler; zihnine girdikleri, kendilerini benimseyerek kullanan insanları, kendi arka planındaki din, düşünce, felsefe ve ideoloji istikametinde dönüştürürler. Bunlar, o din ya da ideolojinin, taşıyıcı, inşa edici ve dönüştürücü etkiye sahip olan inanç eksenli kavramlarıdır. Bir de taşıyıcı olmayan, yani dinî ve ideolojik boyutu belirleyici olmayan kavramlar vardır ki onları, her din ya da ideol...
  • ‘Savaş ve Siyaset’, Aynı Hedef İçin, Farklı Silâhlarla Yapılan Eylemler Manzumesidir Kaynak: ‘Savaş ve Siyaset’, Aynı Hedef İçin, Farklı Silâhlarla Yapılan Eylemler Manzumesidir – SELAHADDİN E. ÇAKIRGİL

    02 Mart 2020 YAZARLAR

    Bu Pazar günü, birkaç noktaya değinelim: 1- Anamuhalefet’in lideri ve sözcülerinin, ‘Bizim askerimizin tırnağının ucundan kesip attığı bir parça bile bütün Suriye’den daha değerlidir.’ şeklindeki sözü çok matah bir şeymiş gibi geçen hafta boyunca sık sık dile getirmeleri sorgulanması ve utanılması gereken bir yaklaşımdır. KK ve adamları, yürekleri elveriyorsa, aynı sözü, Suriye için değil de, o ülkeye yarım asırdır zorla tahakküm ve zulmeden Baas Partisi, Esed Hanedanı ve Beşşâr Esed’in şahsı için söylesinler. Ama, dilleri varmaz ona bir olu...
  • Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?

    04 Ocak 2020 YAZARLAR

    İran’ın önemli generallerinden birisi, ABD füzeleri ile öldürüldü. Sevinmemiz gerektiğini söylüyor bazılarımız.. Gerekçeler önümüze koyuyorlar.. “Ortadoğu’da sürekli Şia mezhebinin yayılması için, haksız girişimlerde bulunup, örgütlenmeler yaptı.. Suriye’de binlerce Müslümanın ölümüne sebep oldu.. Yemen’den sorumlu.. Irak’tan sorumlu.. Kadınların ırzına geçilmesinden sorumlu.. Bebeklerin ölümünden sorumlu.. Esad’ın kimyasal silah kullanmasından sorumlu..” Devam ediyor, tutulan liste.. Devam ediyor, gerekçeler.. Ben ise şöyle bakıyor...
  • Tapu idaresi tepkide niye gecikti?

    03 Ocak 2020 YAZARLAR

    Haber yankı uyandırmış, konu nazik, konu netameli, ucu 'çılgın proje' hassasiyetlerine dokunuyor, kamuoyu zaten teyakkuzda, duyarlılık tavana vurmuş, üstüne belediyelerin tapu bilgilerini online sorgulama yetkisinin kaldırıldığı söyleniyor, Kanal İstanbul hattındaki arazileri toplayanların izi sürülemeyecek deniyor, yer yerinden oynuyor... Ne beklersiniz; tepkilerin hedefindeki Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün zaman kaybetmeden, sabah ilk iş duruma açıklık getirmesini. Peki onlar ne yapıyor? Haberi alan alıp satan sattıktan sonra, a...