logo

13 Kasım 2019

100 yılda toplu taşımada adab-ı muaşereti öğrenemedik mi?


Fatma Barbarosoğlu
f.barbarosoglu@gmail.com

Akıllı telefonlar, akıllı telefonların kamerası ile başımız dertte. Suret yasağına riayet konusunda titizlik gösteren ahalinin torunları, kendilerini BBG evine girmişçesine, 7/24 yayınlıyor.

“Düşünüyorum o halde varım” önermesi “Kaydımı alıp yayınlıyorum o halde yaşıyorum” kabullenişine dönüşmüş durumda.

Yaşadığını, nasıl yaşadığını sağındaki solundaki meleklerin şahitliğine değil de like kültürünün himayesine bağışlamış olanlar, her gün yeni bir performans gösteriyor.

Son günlerde, Marmaray ve metroların ilahilere/marşlara fon olarak eşlik etmesi “çok ses” getirince, toplu taşıma araçları ülke çapında “performans sahnesi” olarak tescillenmiş oldu.

Eskiden trenlerde ve vapurlarda satıcılar olurdu. Şehir Hatları’nda öyle işinin ehli satıcılar olurdu ki, İşletme Fakültelerinde pazarlama derslerinde, başarı hikayesi olarak anlatılırdı.

Metrolar ve Marmaray ile birlikte zamanın ruhuna uygun olarak ürün satma, yerini kabiliyetini sunmaya bırakmış durumda.

Yanlış anlaşılmasın Kadıköy- Kartal metrosu açılınca Ayrılık Çeşmesi’nde müzisyenler için ayrılmış alanda birbirinden güzel icralara denk gelmek beni mutlu ediyordu.

Belirli süreleri vardı ve orada icra-i sanat eylemek için uymanız gereken kurallar. 2017 yılıydı galiba Ayrılık Çeşmesi’nde sıranın kendisine gelmesini bekleyen özel hava yollarında kabin görevlisi olarak çalışan genç bir gitarist heyecanla yerini almaya hazırlanırken ayaküstü sohbet ettik, Ayrılık Çeşmesi’nde çalmak için gerekli olan prosedürleri anlattı.

Metrobüslerde ve Marmaray’da performans sergilemek herhangi bir denetime tabi değil. Metrobüslerde ilk dikkatimi çeken 10-12 yaşlarındaki -genellikle Romanya’dan gelen- çocukların örtü altında sakladıkları akordeonları, otobüsün içine girince çalmaya başlayıp para toplamaları oldu. Bir durak gittikten sonra inip başka bir otobüse biniyorlardı.

Marmaray ile birlikte vagonlar, amatör grupların performansları için sahne işlevi görmeye başladı. “Marmaray sahnesi”nde söyledikleri şarkının sözlerini bile tam olarak bilmeyenlere denk gelmişliğim çok. Ayrılık Çeşmesi müzisyenleri ne kadar düzgün icra-i sanat eyliyorsa Marmaray performansçıları tam da hadi amcalara teyzelere bir şarkı söyle emrine uymuş gibiydiler ki… En son Show Tv ana haber bülteninde bir grubun İzmir Marşı söyleyişine tanıklığımızla “yeni bir performans”a dahil olduk. Ece Üner, “marş performansı” sergileyenlerin İzmir Marşı’nı taciz niyetiyle söyledikleri noktasında son derece haklı. Çünkü bu satırların yazarının dahi İzmir Marşı ile üzerine yüründüğü hatıraları olup, “Arkadaşlar İzmir Marşı’nı ben dahi severim ama yerinde ve zamanında” demişliği vardır.

Bir şeyin haberini yapmaya gelmiyor. İzmir Marşı performansından sonra şalvarlı, sakallı genç bir adamın, bir vagondan diğerine “Besmele’siz çıkma yola” diye başlayan bir ilahiyi seslendirdiği vidyosuna şahit olduk. Nasıl mı? Hiçbir eylem sadece “orası” için yapılmadığı için, eylemi yapan kişi muhakkak performansının kaydını tutup sosyal medya hesabından yayınlıyor.

Bir vidyonun viral olmasını seküler zihniyet başarı, dindarlar tebliğ hanesine kaydediyor. Ne başarıdır bu ne de tebliğ!

Öncelikle şu konuda anlaşalım: Metroda, yürüyen merdivende, bir grup kişinin -–ne söylerse söylesin– “ses şiddeti”ne maruz kalmak istemeyiz değil mi?

Evet ses şiddeti. Ne kimse şarkı söylesin ne kimse ilahi okusun.

Ne de seyrettiği filme/diziye bir vagon dolusu insanı mahkum etsin.

Ahmet Rasim’in Eşkal-i Zaman adlı kitabını bilir misiniz?

Adab-ı muaşeret bahsinde ahalinin kabalıklarını ince ince tasvir ettikten sonra şöyle diyor: “Geçenlerde şehrimize gelip gene gitmiş olan taze yabancı dostlardan birinin, ‘Türkler vapurlara, tıramvaylara, trenlere binip çıkmayı henüz öğrenememişler’, demesi de bu yolda ortaya sürülmeğe değer kesin tanıklıklardandır.”

100 yılda teknoloji kullanımı konusunda bir hayli ilerledik. Sorun şu ki teknolojiyi kullanan bireylerin birbirine karşı davranış biçiminde bir incelme ve billurlaşma olmadı. Teknolojik olarak şehirleştik, ama adab-ı muaşeret bahsinde ne köylüyüz ne de şehirliyiz. Yoz bir davranış türü hepimizi esir alıyor.

(YENİ ŞAFAK)

Etiketler:
Share
179 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İNZAL EDİLMİŞ ADIMIZI, ÜRETİLMİŞ “İSLÂMCI” KAVRAMI İLE DEĞİŞTİRMEK SAPMALARA KAYNAKLIK ETMİŞTİR

    02 Mart 2020 YAZARLAR

    Her din ya da ideoloji, kendini özgün taşıyıcı kavramlarıyla ifade eder, tanımlar ve mesajını insanlara ulaştırır. Temel tanımlayıcı kavramlar, nötr değildirler; zihnine girdikleri, kendilerini benimseyerek kullanan insanları, kendi arka planındaki din, düşünce, felsefe ve ideoloji istikametinde dönüştürürler. Bunlar, o din ya da ideolojinin, taşıyıcı, inşa edici ve dönüştürücü etkiye sahip olan inanç eksenli kavramlarıdır. Bir de taşıyıcı olmayan, yani dinî ve ideolojik boyutu belirleyici olmayan kavramlar vardır ki onları, her din ya da ideol...
  • ‘Savaş ve Siyaset’, Aynı Hedef İçin, Farklı Silâhlarla Yapılan Eylemler Manzumesidir Kaynak: ‘Savaş ve Siyaset’, Aynı Hedef İçin, Farklı Silâhlarla Yapılan Eylemler Manzumesidir – SELAHADDİN E. ÇAKIRGİL

    02 Mart 2020 YAZARLAR

    Bu Pazar günü, birkaç noktaya değinelim: 1- Anamuhalefet’in lideri ve sözcülerinin, ‘Bizim askerimizin tırnağının ucundan kesip attığı bir parça bile bütün Suriye’den daha değerlidir.’ şeklindeki sözü çok matah bir şeymiş gibi geçen hafta boyunca sık sık dile getirmeleri sorgulanması ve utanılması gereken bir yaklaşımdır. KK ve adamları, yürekleri elveriyorsa, aynı sözü, Suriye için değil de, o ülkeye yarım asırdır zorla tahakküm ve zulmeden Baas Partisi, Esed Hanedanı ve Beşşâr Esed’in şahsı için söylesinler. Ama, dilleri varmaz ona bir olu...
  • Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?

    04 Ocak 2020 YAZARLAR

    İran’ın önemli generallerinden birisi, ABD füzeleri ile öldürüldü. Sevinmemiz gerektiğini söylüyor bazılarımız.. Gerekçeler önümüze koyuyorlar.. “Ortadoğu’da sürekli Şia mezhebinin yayılması için, haksız girişimlerde bulunup, örgütlenmeler yaptı.. Suriye’de binlerce Müslümanın ölümüne sebep oldu.. Yemen’den sorumlu.. Irak’tan sorumlu.. Kadınların ırzına geçilmesinden sorumlu.. Bebeklerin ölümünden sorumlu.. Esad’ın kimyasal silah kullanmasından sorumlu..” Devam ediyor, tutulan liste.. Devam ediyor, gerekçeler.. Ben ise şöyle bakıyor...
  • Tapu idaresi tepkide niye gecikti?

    03 Ocak 2020 YAZARLAR

    Haber yankı uyandırmış, konu nazik, konu netameli, ucu 'çılgın proje' hassasiyetlerine dokunuyor, kamuoyu zaten teyakkuzda, duyarlılık tavana vurmuş, üstüne belediyelerin tapu bilgilerini online sorgulama yetkisinin kaldırıldığı söyleniyor, Kanal İstanbul hattındaki arazileri toplayanların izi sürülemeyecek deniyor, yer yerinden oynuyor... Ne beklersiniz; tepkilerin hedefindeki Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün zaman kaybetmeden, sabah ilk iş duruma açıklık getirmesini. Peki onlar ne yapıyor? Haberi alan alıp satan sattıktan sonra, a...